Gooi het maar in mijn pet, deel II

Zoals ik gisteren schreef, lijken de versoepelingsmaatregelen van afgelopen woensdag mede ingegeven door gemor en onrust onder (delen van) de bevolking en grieven van het bedrijfsleven. Het is me niet geheel duidelijk welke van de twee uiteindelijk de doorslag gegeven heeft bij het ontwerpen van het gepresenteerde bestuursgedrocht. Het is zeker niet uit te sluiten dat Mark Rutte, al een decennium opperweggever van ons land aan het bedrijfsleven, ook nu weer de oortjes heeft laten hangen naar vrinden als Hans de Boer (ROFLOL-moment du jour: “Het gaat niet om de bedrijven, maar om de mensen die er werken”), Unilever of weet ik welke club. Toch zal ook ‘de burger’ niet ontbroken hebben aan de vergadertafel van het Outbreak Management Team.

Juist op die ‘burger’ zal ik eens wat meer inzoomen. Dát die burger invloed heeft op de besluiten die ons bestuur neemt, is eigenlijk al eigenaardig (en zelfs verwerpelijk). Ik snap goed dat ‘we’ een stip op de horizon nodig hebben, dat ‘we’ moeten begrijpen waarnaar we aan het toewerken zijn. Maar dat wil niet zeggen dat klachten van burgers een rol moeten spelen bij het ontwerpen van de oplossing van een crisis. Ik zou zelfs willen zeggen dat de vergaande versoepeling duidt op populisme: er wordt (te) veel beloofd, maar ons kabinet zal bij tegenvallende resultaten weer terug moeten schakelen. De kans op teleurstelling ligt op de loer en de vraag is of ‘de burger’ dat dan pikt. Bovendien zou ons kabinet de bestuurlijke moed moeten hebben om tegen de stroom in te durven roeien. Aan management by charm komt altijd abrupt een einde wanneer het echte slecht nieuwsgesprek voor de deur staat. Ten slotte: de bestuursstrategie rennen en stilstaan (lees: versoepeling – terug naar lockdown – versoepeling – terug naar lockdown) maakt burgers knettergek, waarmee de vraag rijst of een stabiele, voorzichtige koers niet de voorkeur verdient.

Komen we bij die burger zelf. Want wat zijn nou eigenlijk zijn problemen? Ik laat het decadente klootjesvolk dat zich niet kan vermaken, niet in staat blijkt te zijn een hobby op te pakken en eigenlijk maar een paar dingen mist (naar IKEA of naar het strand), even buiten beschouwing. Hoewel best talrijk is dit een groep mensen aan wie je eigenlijk geen verantwoording schuldig bent. Te dom, te verwend, te egoïstisch en te onbewust. Daar had je dus gewoon rekening mee moeten houden toen je de maatregelen aankondigde, Mark. Dit is het type mens dat je voor moet schrijven, tot op de millimeter nauwkeurig, wat er van hem verwacht wordt. Foutje dus, want de roadmap is véél te vrijblijvend geformuleerd.

Dan komt de groep burgers die erg inzit over De Afgepakte Grondrechten. Zeker staan grondrechten nu even op een wat lager pitje. Je hebt even niet het recht om je brei-, bingo-, dam- of parenclub te bezoeken. Moeten we uitleggen waarom? Nee toch? Je wekelijkse gesprek met je Imaginaire Vriendje, samen met je collega-religioten, is ook even in de ban. Maar ik denk dat Hij dat wel zal begrijpen. Hij heeft het virus immers zelf de wereld ingebracht, als beproeving voor de mensheid. Of zoiets. Maar er bestaat nog steeds vrijheid van meningsuiting: je bent nog steeds vrij om als amateurviroloog het RIVM te bekritiseren bijvoorbeeld. Daar heb je niemands toestemming voor nodig, helaas ook de mijne niet. En je kunt naar buiten, als je daar zin in hebt, onder bepaalde voorwaarden (1,5 meter afstand houden is er zo eentje). Heel wat minder stringent dan in Frankrijk of Spanje, waar je schriftelijke permissie nodig hebt om je huis te verlaten. De Grondrechtenfetisjisten maken voorts nog de vergissing die je wel vaker ziet: het doel van onze overheid is niet om ons te knechten, het is een gevolg van de verspreiding van dit akelige virus. Wanneer de grondrechten blijvend in het verdomhoekje dreigen te komen, zijn er nog steeds zo ontzettend veel controlemechanismen (Raad van State, parlement, ambtenarij, onafhankelijke rechtspraak, om er maar een paar te noemen) die dat gaan verhinderen, dat ik geen moment de vrees heb dat ik alles kwijt zal raken. Misschien een aardig gedachtenspelletje: zojuist nam ik Frankrijk en Spanje met Corona-uitbraak als voorbeeld. Maar laten we eens Saoedi-Arabië of Noord-Korea nemen, maar dan zonder Corona-uitbraak. Zet die landen eens tegenover onze situatie en vraag je vervolgens af of die nou echt zo erg is.

“We moeten weten waar we staan”, is een veel gehoorde, op zich terechte opmerking van de burger (ik denk dat ze dat bij het RIVM ook wel willen weten). Hoe staat het met het besmettingsgevaar als we de intelligente lockdown gedeeltelijk of zoals nu, vergaand gaan opheffen? Hoeveel mensen zullen ziek worden? Krijgen we een besmettingsgolf waardoor onze IC’s weer overlopen worden? En wat macaberder: hoeveel mensen zullen sterven? Mijn probleem hiermee is dat je daarmee de bevolking inzet maakt van een medisch experiment. We hebben dit virus in het begin al veel te veel ruimte gegeven door bestuurlijke inertie. Daaruit hebben we -neem ik aan althans- geleerd dat we ons niet al te veel ruimte of tijdverlies kunnen permitteren. Bij hoeveel nieuwe doden moet ons kabinet de klok weer terugdraaien? 1.000? 2.000? 10.000? Zeg het maar, burger. U wilde dit toch zo graag? U wilde toch dat alles weer wordt zoals het was?

Binnen 24 uur na de persconferentie van Mark Rutte zagen we het al misgaan: niemand wilde uitstappen uit een overvolle trein in Weesp. Vandaag kwam daar dus ‘Zandvoort’ bij. Incidenten die in aantal zullen gaan toenemen en ook tegelijk, op verschillende locaties gaan plaatsvinden. Waardoor handhaving lastig, zo niet onmogelijk gaat worden. Het is de ultieme consequentie van het te veel willen paaien van de burger met vrijblijvende maatregelen: die burger draait zichzelf de nek wel om.

Wilt u mijn schrijfsels steunen? Dankzij uw donaties kan ik u deze content aanbieden. Gebruik de doneerknop op deze pagina.

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating 4.3 / 5. Vote count: 15

No votes so far! Be the first to rate this post.

As you found this post useful...

Follow us on social media!

2 thoughts on “Gooi het maar in mijn pet, deel II”

  1. Allemaal leuk en aardig, maar u komt alleen maar met bezwaren tegen wat u niet wilt, maar met geen enkel constructief idee over wat u nou wél wilt. Mensen blijven nou eenmaal mensen met al hun gedachtes, gevoelens, gewoontes en eigenaardigheden en die worden na verloop van tijd onrustig en opstandig of zelfs wanhopig en somber. Daar kunt u wel boos om worden, maar dat zijn nou eenmaal sociale en psychologische gegevens van alle tijden die je in elke samenleving ziet. In Duitsland en in Amerika wordt er nog veel massaler geprotesteerd tegen de inperking van de rechten en vrijheden. De burgers in Nederland zijn juist erg gehoorzaam en volgzaam, meer dan mij lief is. Maar verder dan het uiten van uw onvrede komt u ook niet. U heeft het over een ‘medisch experiment’, maar stapsgewijs wat maatregelen versoepelen en bepaalde dingen weer langzaam toelaten en vervolgens om de twee of drie weken evalueren hoe het heeft uitgewerkt heeft niets met een medisch experiment te maken. Dat is juist een hele verstandige tactiek om in de praktijk uit te vinden welke maatregel c.q. opheffing daarvan de meeste invloed heeft op de verspreiding van het virus. Alleen op deze wijze krijgen we vanuit de praktijk steeds meer een beeld van en kennis over een virus dat tot voor vier maanden geleden nog totaal onbekend was. Meten is weten en daarbij hoort ook het op een voorzichtige manier loslaten van beperkingen en maatregelen teneinde te weten te komen wat nou werkt en wat niet werkt. Dat leer je niet met alleen maar laboratoriumproefjes of door aannames, veronderstellingen en modellen op basis van eerdere virussen die weer heel anders waren dan dit virus. Mijn grote bezwaar tegen uw schrijfsel is dat u alleen maar met opsommingen komt over wat u niet wilt in plaats van wat u wél verstandig lijkt en met klaagzangen tegen burgers die niets anders doen dan natuurlijk menselijk gedrag vertonen wat we altijd en overal zien wanneer we de doorsnede van een samenleving beschouwen, of u het nou leuk vindt of niet. Tegen windmolens vechten heeft geen enkele zin en aanmatigend en denigrerend doen t.o.v. hen die wat minder begaafd, verstandig en geduldig zijn ook niet. En u wilt dan wel geen ‘medisch experiment’ (een belachelijke karikatuur, alsof de overheid nu ineens onverantwoordelijk alles tegelijk opengooit), maar het alternatief van helemaal niets doen en niets uitproberen is jezelf thuis voor hele lange tijd opsluiten en wachten op een vaccin wat misschien nog wel twee jaar of nog langer kan duren, als het er überhaupt wel ooit zal komen. En als u dan denkt dat u daarmee het volk wél braaf en koest kan houden en er geen blijvende grote maatschappelijke en psychische schade ontstaat bij grote lagen van de bevolking, dan bent u uiterst naïef en dan is het maar goed dat u geen socioloog, psycholoog of gedragsdeskundige bent. Uw nihilistische alternatief van blijven zitten waar we zitten en ons vooral niet verroeren en wachten tot het ooit eens gaat overwaaien is er eentje van een zolderkamergeleerde die er blijk van geeft geen enkele voeling te hebben met wat er in een samenleving speelt en geen kennis te hebben van de gedragingen en mechanismen die een mens nou eenmaal eigen zijn. En het toont ook een gebrek aan besef dat er naast de medische aspecten van een crisis in relatie tot de volksgezondheid er nog veel meer andere belangrijke zaken meespelen die je ook zou moeten betrekken bij een mogelijke en haalbare oplossing. Zonder daarbij draagvlak te behouden onder de bevolking is elke aanpak al bij voorbaat gedoemd te mislukken. Maar u komt niet eens met een aanzet tot een oplossing of met een alternatieve aanpak, maar u blijft enkel hangen in het fulmineren over wat er allemaal niet zou moeten en dat de burger zo stout, dom en ongehoorzaam is. Dat draagt totaal niets bij aan welke oplossing dan ook. Gemakkelijk en obligaat roepen vanaf de zijlijn en vanuit een ivoren toren neerkijken op dat ‘domme volk’ dat er helemaal niets van heeft begrepen en onderwijl vrijblijvend een columnpje schrijven dat kan iedereen wel. Maar ik kan u niet betrappen op ook maar de geringste constructieve gedachte over hoe nu wél verder dan, anders dan dat iedereen zichzelf maar voor onbepaalde tijd zou moeten inmetselen in het eigen huis. En dan maar hopen dat we ooit zullen ontwaken uit deze boze droom en dat een vaccin ons zal redden en ons nieuwe levenselixer wordt. Helaas zullen als we uw defaitistische gedachtegang volgen veel van de compleet geïsoleerde en van elk menselijk contact afgesneden burgers tegen die tijd al psychische wrakken zijn. Of de opstanden vanuit het murw gebeukte en door u zo verfoeide volk waarvan we nu al steeds meer de contouren zien in meerdere landen zijn inmiddels verworden tot een volksoproer en misschien zelfs wel een soort burgeroorlog en dan zijn we nog veel verder van huis.

    1. een lang schrijfsel, dank daarvoor. Ik pleit -dat schrijf ik ook- voor een wat voorzichtiger openstelling, dat we niet eeuwig opgesloten kunnen zijn snap ik ook wel. Wat nu besloten is, zal naar mijn verwachting leiden tot teleurstelling. Zie bijvoorbeeld onze oosterburen, waar de besmettingsgraad alweer boven de 1 gestegen is. Geen defaitisme, maar realisme: het virus laat niet met zich sollen en (zoals ik ook schrijf) zou juist uit de aanloopperiode lering getrokken moeten worden. Geef het niet te veel ruimte of je moet weer iedereen gaan opsluiten. Uw verwijt als zou ik niets constructiefs poneren, is derhalve niet geheel juist.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *