Een lesje bescheidenheid

Vorige week schreef de onvolprezen Hans van Willigenburg een interessante observatie op zijn Facebookpagina (dat mag hij vaker doen, want ik lees hem graag). Hij vroeg zich daarin af hoe het kwam dat neo-liberalen als onze premier Rutte hun cynische visie op economie en samenleving ten tijde van ‘Corona’ zo gemakkelijk opzij konden zetten. Het neo-liberalisme was toch wars van enige vorm van moraal? Poen en laissez-faire zijn toch de hoofdingrediënten van deze kille ‘filosofie’? Hoe kan het dan dat een Rutte met zoveel gemak gigantische schade voor ons land aanvaardt, omwille van volksgezondheid in het algemeen en kwetsbare groepen in het bijzonder? Hij concludeerde hoopvol dat we mogelijk aanschouwen dat Rutte et al. een lesje aan het leren zijn van ‘Corona’.

De vraag of Ruttes lesson learnt ook op de langere termijn zal beklijven, is op dit moment niet te beantwoorden. Het maatschappelijk leven en vooral de economie moeten weer vlotgetrokken worden in dit stadium van de pandemie, althans zo blijkt uit de nieuwe rolverdeling binnen het Outbreak Management Team, waarbinnen het RIVM nu tweede viool speelt. Ik vraag me af of dat niet veel te vroeg is, maar feit is wel dat nu economen en het bedrijfsleven wat manifester in beeld komen. Me dunkt dat optimisten als van Willigenburg de komende periode kritisch moeten blijven kijken of onze minister-president niet weer in neo-liberale reflexen gaat vervallen. Ik zal dat in elk geval wel doen.

Hoewel ik mezelf eerder als een realist met een zekere neiging tot misantropie zou omschrijven, heb ook ik de hoop dat deze ellende ons iets positiefs gaat opleveren. Die opbrengst zou hem dan vooral zitten in de herwaardering van enigszins verstofte begrippen als bescheidenheid of zelfs nederigheid.

Maakbaarheid wordt traditioneel geassocieerd met ‘links’. Op zich niet vreemd: socialisme (of de wat sympathiekere sociaal-democratie) wil van oudsher van alles veranderen in de maatschappij. Die veranderingen hebben meestal betrekking op vormen van onrecht. De staat is bij uitstek de motor van zulke veranderingen. Door als staat de zaken goed te organiseren maken we een fijner land voor iedereen. Dit geloof in een betere samenleving strekte zich in de hoogtijdagen zelfs uit tot architectuur (de Bijlmer is er een voorbeeld van), opbouwwerk en de oprichting van buurthuizen. Alles onder de hoede van een steeds verder uitdijende staat, die zich met allerlei aspecten van het leven begon te bemoeien.

Maakbaarheid is niet langer het monopolie van links. Ook andere politieke stromingen bleken niet ongevoelig voor ‘de wereld een beetje beter maken’. Een mooi voorbeeld hiervan zien we in de Europese Unie, een project dat eerder opgezet werd met de bedoeling om vrede te bevorderen en handel te stimuleren, maar nu uitgegroeid is tot een monster dat in allerlei aspecten van het dagelijks leven ingrijpt, in steeds meer Europese landen. De oorspronkelijke gedachte ‘de wereld een beetje beter maken’ zal ongetwijfeld niet helemaal verdwenen zijn, maar raakt minder en minder zichtbaar.

Vrouwenquota, genderneutrale toiletten, diversiteit in organisaties, we zijn het misschien alweer vergeten, maar zo lang geleden is het niet dat deze onderwerpen domineerden. Ook hierin schemerde het maakbaarheidsideaal duidelijk door: onze maatschappij zou erop vooruit gaan als we daar als land werk van zouden maken.

Ook niet lang geleden en nog veel megalomaner: het Klimaat. Windmolens, warmtepompen, zonnepanelen, het moest er allemaal komen om dat te redden. Dit alles volop gesteund door massamedia die ons maandenlang allerlei schaamtes probeerden aan te praten: vliegschaamte, vleesschaamte, het leek alsof de geest van Calvijn weer teruggekeerd was. Peperduur allemaal, maar we zouden en we moesten. De al eerder genoemde EU kwam er nog eens dunnetjes overheen met de Green Deal van troostprijswinnaar Frans Timmermans die nóg meer geld zou kosten.

Hoewel klimaatillusionisten als Rob Jetten en onze voormalige Spitzenkandidat af en toe nog wat van zich laten horen, neemt eigenlijk niemand ze nog serieus. Ook aan het front van de genderbeschermers en racismebestrijders is het angstvallig stil. Now is not the time, we hebben wel wat anders aan ons hoofd: overleven. Precies de oorlog tegen een piepkleine, voor het blote oog niet zichtbare vijand, toont aan hoe Grote Aspiraties binnen de kortste keren als sneeuw voor de zon verdwijnen, ‘als het even tegenzit’.

Ik geloof niet dat een Frans Timmermans zijn eigen beperktheid ooit onder ogen zal zien. Mijn hoop op zelfrelativering bij deze man is reeds lang vervlogen (en zo zijn er wel meer). Toch hoop ik dat politici na ‘Corona’ een wat bescheidener, nederiger houding aan gaan nemen. De tijd is er rijp voor.

Wilt u mijn schrijfsels steunen? Dankzij uw donaties kan ik u deze content aanbieden. Gebruik de doneerknop op deze pagina.

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating 4.3 / 5. Vote count: 15

No votes so far! Be the first to rate this post.

As you found this post useful...

Follow us on social media!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *